Vào một buổi chiều yên tĩnh cuối năm 2025 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Camellia Đinh – nhà sáng lập The Brand Promise đã có một buổi gặp gỡ và trò chuyện cùng ông Kenneth Atkinson tại quầy bar The Nag’s Head ngay trong tư gia của ông. Giữa những kệ sách dày đặc và các kỷ vật nhuốm màu thời gian, câu chuyện về 35 năm gắn bó với Việt Nam của ông dần hiện ra, Ông Kenneth Atkinson đã có những chia sẻ quý báu, không chỉ về các bài học kinh doanh từ những nơi ông đã đi qua, mà còn là những suy ngẫm sâu sắc xuyên suốt các giai đoạn chuyển mình của thời cuộc, nơi mà mọi dự đoán dần trở nên mong manh trước thực tế đang đổi thay.

Read the English version of the article.

Đến với Việt Nam vào đầu những năm 1990, khi đất nước vừa bắt đầu mở cửa hội nhập quốc tế, Kenneth Atkinson nhanh chóng dành tình cảm đặc biệt cho con người và môi trường nơi đây để rồi quyết định sẽ gắn bó lâu dài. Ông là người đưa mạng lưới kiểm toán – tư vấn quốc tế Grant Thornton vào Việt Nam, đồng thời đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Anh tại Việt Nam (British Chamber of Commerce), góp phần định hình cộng đồng doanh nghiệp quốc tế trong giai đoạn chuyển mình của nền kinh tế Việt Nam. 

Vị doanh nhân người Anh ấy sau đó đã được Hoàng gia Anh trao tặng Huân chương Đế quốc Anh OBE (Order of the British Empire) vì những đóng góp trong lĩnh vực kinh doanh và cộng đồng. Qua nhiều thập kỷ, ông trở thành cầu nối thực sự giữa các nền văn hóa và nền kinh tế, để vào năm 2018, Kenneth chính thức trở thành công dân Việt Nam với tên gọi Phạm Kiên Sơn, mang số căn cước 000001 – một dấu mốc quan trọng ghi nhận những đóng góp giá trị và sự gắn bó của ông dành cho đất nước. 

Cuốn hồi ký “Never Say No – Không bao giờ nói không” ra đời không chỉ kể lại hành trình phát triển sự nghiệp của Kenneth tại Việt Nam và các quốc gia ông đã từng dành nhiều thời gian sống và làm việc, mà còn là bản đúc kết những triết lý sống còn của ông khi đã đi qua nhiều thập kỷ. Đó là lòng can đảm để bắt đầu khi cả cơ hội lẫn rủi ro đều còn là những biến số, và mỗi quyết định phát triển đều đòi hỏi sự chủ động thích nghi để trưởng thành và vượt qua thách thức.  

Tinh thần lãnh đạo dám dấn thân  

Xuyên suốt cuốn hồi ký, có một thông điệp luôn được nhấn mạnh: Phải giữ vững một tinh thần luôn sẵn sàng hành động để tiến lên, ngay cả khi lựa chọn, kết quả và tương lai vẫn còn mơ hồ. Từ công việc bán kem dạo thời sinh viên, chàng thanh niên Ken đã buộc phải học cách đối diện với áp lực và nỗi sợ, hay cụ thể hơn là những lần bị đe dọa bởi băng đảng mafia Ý. Vậy nhưng ngay giữa những cuộc chạm trán sinh tồn đó, ông vẫn xoay xở để bán hết số kem còn lại bằng kỹ năng bán hàng nhạy bén và khả năng ứng biến tức thời; không phải vì ông gan lì đến mức không biết sợ, mà bởi lúc ấy, nỗi sợ lại trở thành động lực để xoay chuyển tình thế. Nhờ đó, ông dần khai phá được năng lực tiềm ẩn của mình và nắm bắt cơ hội phát triển chúng ngay khi đang đối diện với thách thức trước mắt. 

Từ lăng kính ấy, khái niệm lãnh đạo của ông được nhìn nhận toàn diện hơn. Điều cốt lõi không nằm ở việc người lãnh đạo chọn đâu là đáp án đúng tuyệt đối, mà nằm ở bản lĩnh hành động và khả năng thích ứng nhanh. Hướng đi không được áp đặt một cách chủ quan, mà dần định hình qua quá trình va chạm với con người và thực tế. 

Vì thế, lãnh đạo là một hành trình liên tục thử nghiệm và điều chỉnh. Mỗi quyết định mở ra những dữ kiện mới, mỗi phản hồi trở thành nền tảng cho bước tiếp theo. Thứ được gọi là “trực giác” thực chất là sự tích lũy của trải nghiệm, còn thẩm quyền được xây dựng ngay từ những lựa chọn nhỏ song song với sự nhất quán trong một bối cảnh không bao giờ hoàn toàn chắc chắn. 

Phong cách lãnh đạo này không cần sự phô trương, thay vào đó lại đề cao sự chú tâm, tính chừng mực và tinh thần sẵn sàng thay đổi, để từ đó uy tín được xây dựng bằng chính sự kiên trì bền bỉ qua thời gian. 

Xây dựng một bản lĩnh vững vàng  

Có những khoảnh khắc mà các quyết định buộc phải đưa ra trước khi ta kịp tường tận tình huống và những kết quả hay rủi ro mà nó mang lại. Không phải vì tính chất sự việc ít quan trọng, mà bởi việc chờ đợi chẳng mang lại thêm sự đảm bảo nào. Trong những giây phút ấy, hành động phải đi trước cả khi ta thực sự thấu hiểu tình huống trọn vẹn.

Với Kenneth, điều này chưa bao giờ là lý thuyết suông: đó là khi ông bước lên chuyến bay mà bản thân biết rõ có thể sẽ phải đánh đổi bằng cả mạng sống; là khi chấp nhận một nhiệm vụ tại một quốc gia thuộc khối Xô-viết, nơi nằm ngoài mọi quy chuẩn an toàn bởi những biến động thời cuộc. Và sau đó, ở tuổi giữa 30, khi đối mặt với bạo bệnh ngỡ như ‘án tử’, ông vẫn chọn tiếp tục dấn bước làm việc và hoạch định như thể tương lai vẫn đang rộng mở. Trong mỗi hoàn cảnh, ông hành động không phải vì mù quáng trước rủi ro, mà bởi ông hiểu rằng dừng lại không bao giờ là một lựa chọn an toàn. 

Đây cũng chính là cách mà các quyết định đang được đưa ra trong thực tế, trong cách quản lý của những tổ chức đang tham gia vào cuộc đua chuyển mình. Sự rõ ràng – thứ từng được xem là điều kiện tiên quyết trong mọi quyết định – thường không xuất hiện ngay trước mắt mà lại là kết quả của quá trình dấn thân. Và hướng đi chỉ thực sự lộ diện khi ta hành động thực tế, chứ không phải từ những kế hoạch còn nằm trên mặt giấy.   

Định nghĩa “Không bao giờ nói không” 

Thông điệp này rất dễ bị hiểu lầm. Thoạt nghe, “Không bao giờ nói không” có vẻ như một lời hô hào phô trương, nhưng trên thực tế đó là một cách tiếp cận hiệu quả để giải quyết những tình huống và thử thách: hãy chọn cách đối diện để tập trung vào những thứ trong tầm kiểm soát và hành động để dần hiểu rõ vấn đề đằng sau.  

Chính vì thế, đây không phải là lời khuyên nên chấp nhận mọi thứ, cũng chẳng phải tiếng gọi thôi thúc việc theo đuổi cơ hội một cách bồng bột hay thiếu cân nhắc. Đó là lựa chọn không dừng lại khi kết quả còn chưa rõ ràng; là quyết định dấn thân trong khi vẫn giữ được sự tỉnh táo, nhạy bén và sẵn sàng thích ứng. Khác với sự lạc quan luôn đặt niềm tin vào một kết quả tốt đẹp, thái độ này chấp nhận rủi ro và thử thách như một phần tất yếu của hành trình phát triển và thúc đẩy ta tiếp tục bước đi.

Cách tiếp cận này đảo ngược hoàn toàn trình tự mà nhiều câu chuyện về lãnh đạo thường mặc định. Hành động không phải lúc nào cũng đi sau sự chắc chắn. Ngược lại, chính sự chắc chắn sẽ đến sau khi ta hành động. Sự hiểu biết sẽ được làm sâu sắc hơn nhờ trải nghiệm chứ không phải nhờ kỳ vọng, và hướng đi sẽ trở nên rõ ràng hơn nhờ sự va chạm thực tế, chứ không phải nhờ dự báo. 

Nguyên tắc của sự thích nghi

Trong những giai đoạn chuyển giao, khi những quy tắc nền tảng không còn phù hợp và bộ máy xử lý công việc truyền thống không còn hiệu quả, việc chờ đợi một sự rõ ràng tuyệt đối có thể trở thành một loại rủi ro tiềm ẩn. Sự chần chừ và dừng lại có thể mang lại cảm giác an toàn tức thì, nhưng lại chính là cảm giác giả bởi chúng ta thường không lường trước được hệ lụy của sự trì trệ. Ngược lại, việc bắt đầu hành động dù còn nhiều bất định sẽ giúp bộc lộ sai lầm sớm để kịp thời điều chỉnh và học hỏi. Đây không phải là sự liều lĩnh mù quáng, mà là sự thừa nhận thực tế rằng tiến bộ không bao giờ đi theo một lộ trình vạch sẵn. 

Đồng thời, như ông Ken đã nhấn mạnh trong cuộc trò chuyện của chúng tôi, “không bao giờ nói không” không đồng nghĩa với việc nói “có” với tất cả mọi thứ. Vẫn có những tình huống mà ông kiên quyết từ chối, đặc biệt là khi tính chính trực bị đe dọa – đó là lằn ranh không bao giờ có thể thương lượng. Nói cách khác, thái độ này là về việc giữ vững tinh thần dám hành động, chứ không phải thỏa hiệp với những điều trái lại giá trị cốt lõi của mình. 

Sau cùng, giá trị bền vững rút ra được từ cuốn hồi ký “Không bao giờ nói không” không chỉ là một bài học, mà còn là một tâm thế cần được nuôi dưỡng suốt đời. Như phần lớn những thời khắc quan trọng của cuộc sống, khi sự chắc chắn vẫn còn mơ hồ, hướng đi sẽ chỉ dần lộ diện qua hành động. 

Trách nhiệm của người lãnh đạo không nằm ở việc kiểm soát mọi kết quả, mà ở việc lựa chọn đối diện, thích ứng và bước tiếp với sự nhất quán và chính trực. Trong khuôn khổ ấy, hành động thực tế cùng tinh thần sẵn sàng dấn thân có lẽ đã là nền tảng vững vàng nhất.